Çanakkale Savaşı’nda Alman Komutan Otto Liman von Sanders, Bize Nasıl Yardım Etmişti?

Tarihimizin şanlı zaferi, bugün 109. yaşını kutluyor. Bu destansı muharebede mağlubiyetler verirken mühim kazanımlar da elde ettik. Gerek Mustafa Kemal Atatürk’ün başarısı gerek Türk askerinin yılmadan, tüm kararlılığı ve kahramanlığıyla ortaya çıkardığı mücadele ile Çanakkale Savaşı, I. Dünya Savaşı’nın dönülmez noktalarından biri oldu.

Bu zaferi yazmamızda payı olan, muharebede önemli bir görev alan ve tüm stratejileri değiştiren bir komutan daha vardı: Otto Liman von Sanders.

Liman von Sanders, 17 Temmuz 1855’te Pomeranya’da büyük bir çiftlik sahibinin oğlu olarak dünyaya geldi.

1874 yılında Berlin’deki Friedrich-Wilhelm Lisesinden mezun olduktan sonra orduya katıldı ve Essen Muhafız Birliği’nde görevlendirildi. Harp Akademisinde eğitim aldı ve hafif süvari alayı, genelkurmay ve süvari tugayında görevlerde bulundu.

1904 yılında albay, 1908’de tuğgeneral ve 1911’de tümgeneral rütbesine terfi etti ve Kassel’deki 22. Tümen Komutanlığı’na atandı.

16 Temmuz 1913’te soyluluk ünvanına yükseltildi.

Eşi Amalie von Sanders’in 1906’da vefatından dolayı, Liman olan orta sınıf ismine “von Sanders” soyadını ekledi. Artık Liman von Sanders, I. Dünya Savaşı’nın da önemli bir ismi hâline geldi. Atatürk’ün hem Çanakkale’de hem de Sina-Filistin Cephesi’nde emrinde çalıştığı, Alman Tümgenerali iken Türk Mareşali olan bir asker olarak tanındı.

Sanders, Balkan Savaşı’nın ardından Türk ordusunun içinde bulunduğu kötü durumun düzeltilmesi amacıyla, Sadrazam Mahmut Şevket Paşa’nın talebi üzerine Türkiye’ye gönderilen Alman İyileştirme Heyeti’nin başkanı olarak 14 Aralık 1913’te İstanbul’a gelmişti.

İşte bizimle olan hikâyesi de böyle başlıyordu…

Mareşal Liman von Sanders ve Atatürk, 18.11.1918.

Anlaşma gereğince, heyet başkanına geniş yetkiler tanınacak ve heyet üyeleri terfi edecekti ancak Rusya, İngiltere ve Fransa, bu düzenlemeye itiraz etti. Başkentte görev yapan büyükelçilerin, Alman kontrolündeki bir şehirde görev yapmalarının kabul edilemez olduğunu savundular.

Osmanlı yönetimi, bu baskılardan kurtulmak için Liman Paşa’ya Edirne’deki 2. Kolordu Komutanlığı’nı teklif etti. Ancak Liman Paşa bu teklifi reddetti. Almanya’nın rütbesini yükseltmesiyle Osmanlı yönetimi de Mareşal ünvanını kendisine vermek zorunda kaldı.

Liman Paşa, artık kolordu komutanlığı için fazla büyük olan yeni rütbesiyle Osmanlı Orduları Genel Müfettişi olarak atandı.

I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Sanders, İstanbul merkezli 1. Ordu’nun başına getirildi.

Mustafa Kemal ve Ahmet İzzet Paşa, Alman Karargahı’nda Alman subay arkadaşlarıyla, Mardin’de. (1917)

Çanakkale Boğazı deniz zaferinden sonra, İngiliz ve Fransızların Çanakkale’ye kara harekâtı planladığının anlaşılması üzerine, Liman Paşa’nın ve diğer Almanların talebiyle 5. Ordu kuruldu ve Liman Paşa bu ordunun komutanı olarak atandı.

Liman Paşa, önce Kafkas Cephesi’ndeki 3. Ordu Komutanlığı tekliflerini reddetse de bu görevi kabul etti. Gelibolu’ya geldiğinde kıyı savunmasını değiştirerek İngiliz ve Fransızların çıkarmasına izin veren bir düzen oluşturdu.

25 Nisan 1915’te başlayan Çanakkale kara savaşları, Liman Paşa’nın aldığı kararlar neticesinde 8,5 ay boyunca devam etti. Bu sürede Türk ordusu büyük bedeller ödedi.

Anafartalar Grup Komutanı Mustafa Kemal muharebe arkadaşlarıyla. (1915)

Almanya’nın Avrupa Batı cephesinde rahatlamasını sağlayacak 500.000 İngiliz ve Fransız askeri, Gelibolu Yarımadası’nda tutuldu. Liman Paşa’nın Çanakkale Savaşı’ndaki şüphesiz en başarılı işi, 8 Ağustos 1915’te görevden aldığı Anafartalar Grup Komutanı’nın yerine Albay Mustafa Kemal’i atamasıydı.

10 Ağustos 1915’te, Conkbayırı’nda Atatürk’ün kalbine isabet eden şarapnel parçasının bir saat tarafından önlendiğini biliyoruz. Çarpışmalarda yaralanmasını önleyen bu cep saatini daha sonra Atatürk, görev arkadaşı Liman von Sanders’e hediye edecektir.

Mustafa Kemal, yeni göreviyle beraber ulusal kahramanlık statüsü kazandı ve “Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal” olarak kalplerimizde yer etti.

Bu, Türk ulusunun beklediği millî kahramanın doğuşuydu. Ancak çok geçmeden Liman Paşa’nın, savaş sürerken Atatürk’ü Çanakkale’den uzaklaştırmasının da etkisiyle birtakım olaylar yaşandı.

31 Ekim 1915’te başkomutan vekili Enver Paşa, Anafartalar Grup Karargâhı’na geldiğinde, Liman Paşa Mustafa Kemal’e, Trakya’daki 2. Türk Ordusu’nun Selanik’e yürümesini söylemişti. Mustafa Kemal, bu hareketin sadece Alman çıkarlarına hizmet edeceğini düşünerek reddetti.

Bu dönemde ikili arasında gergin günler yaşandı.

Liman Paşa, 27 Şubat 1918’de Sina-Filistin Cephesi’ndeki Yıldırım Ordular Grubu Komutanı olarak atandı. Ancak 19 Eylül 1918’de İngiliz ordusunun büyük bir taarruza geçeceğini belirten bir rapor Atatürk’e ulaşmıştı.

Atatürk, gereken önlemleri alsa da Liman Paşa, raporu ciddiye almadı ve sonuçlarına karşı hazırlıksız kaldı. İngiliz ordusu taarruza geçti, üç ordu tehlike altında kaldı.

Atatürk, perişan durumda olan birlikleri toparlayarak yeni bir savunma hattı oluşturmaya çalıştı.

Yetkisi dışında tüm birliklere Halep’e çekilme emri verdi, bu da Liman Paşa’nın yetkisini kullanmak anlamına geliyordu. Liman Paşa, “Karar budur; fakat ben nihayet bir yabancıyım, bu kararı veremem, bunu ancak memleketin sahipleri verebilir.” diyerek Atatürk’ün emrinin uygulanmasına karar verdi ve birlikler Filistin’den Halep’e kadar çekildi.

Sanders’in bu emri sayesinde, dağınık birlikler toplandı ve Millî Mücadele’de kullanılabilecek asker ve silahın elde bulundurulmasının yanı sıra İngiliz ilerlemesi Halep’in kuzeyinde durduruldu.

Bu durum tıpkı Çanakkale’de 19. Tümen ile Arıburnu’na çıkan düşmana Atatürk’ün kendiliğinden taarruz etmesine benziyordu.

O hareketi ile Çanakkale’de yenilgiyi önlemiş ve İstanbul’u kurtarmıştı. Bu hareketi ile de Suriye’de kalan son kuvvetleri yok olmaktan kurtararak Türkiye’nin Suriye sınırını çizmişti.

İlginç bir rastlantı mı yoksa kader mi bilemiyoruz ancak her iki durumda da bağlı olduğu komutan Liman Paşa’nın ta kendisiydi.

Osmanlı Devleti, daha sonrasında 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladı. Aynı gün Sadrazam İzzet Paşa, Liman Paşa’ya komutayı Mustafa Kemal Paşa’ya teslim etmesini ve İstanbul’a dönmesini istedi. Devir teslim 31 Ekim’de yapıldı ve Liman Paşa İstanbul’a döndü.

Alman Hükûmeti, Türkiye’deki bütün Alman subay ve erlerinin dönüş işini Liman Paşa’ya verdiği için 1919 Ocak ayı sonuna kadar İstanbul’da kalmıştı.

29 Ocak 1919’da bir grup Alman ile vapurla İstanbul’dan ayrıldı. Vapur 3 Şubat’ta Malta Adası’na uğramıştı ve buradaki İngilizler, Liman Paşa’nın savaş esiri olduğunu söyleyerek kendisini alıkoydu.

Bugün elimize geçen anılarını orada esir kalırken yazmaya başlamıştı. 21 Ağustos’ta serbest bırakıldı ve Almanya’ya döndü. Anıları “Türkiye’de 5 Yıl” adıyla 1920’de Almanya’da, 1921’de de Türkiye’de yayımlandı. 1929 yılında ise vefat etti.

Türk tarihinde destansı kahramanlıklarıyla kimseye boyun eğmediğini ortaya koyan askerlerimizin adını kazıdığı 18 Mart Çanakkale Zaferi’mizin 109. yıl dönümünü kutlu olsun.

Kaynaklar: Atatürk Ansiklopedisi, MSÜ, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi

Çanakkale Savaşı ile ilgili diğer içeriklerimiz:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
bonus veren siteler
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
betturkey
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
erzurum escort
Pendik Escort
pendik escort
betturkey
xuhbebie ultrabet